Na području Tuzle su tokom odbrambeno-otadžbinskog rata (1992-1995) počinjeni brojni zločini nad srpskim stanovništvom. O torturama i silovanjima koje su prošli srpski logoraši: žene, devojčice, civili i zarobljenici u Tuzli podsetila je i nevladina organizacija Centar za demokratiju i tranzicionu pravdu koji je objavio popis logora u BiH. O traumatičnim svedočanstvima zatočenika tuzlanskih logora pisao je Miroslav Toholj u svojoj "Crnoj Knjizi"
Jedan od najužasnijih ratnih zločina tokom muslimanske agresije i terora (1992-1995), nesumnjivo predstavlja zločin silovanja. Iako je od muslimanskog terora i agresije na srpski narod prošlo tri decenije, masovna ratna silovanja srpskih žena i devojčica i dalje su tabu tema u društvu. Žrtve silovanja svakodnevno žive sa svojim bolovima i strahovima zakopanim duboko u sebi. Torture kroz koje su prošle teško da iko drugi može razumeti osim njih samih. Pripadnici muslimanske tzv. Armije BiH nisu ciljali žene određenih godina, kada su silovali, već su sistemski koristili silovanje kao ratno oružje u sprovođenju genocida u Bosni i Hercegovini. Tako je namlađa registrovana žrtva na području čitave Bosne i Hercegovine imala svega devet godina, dok je najstarija imala osamdeset dve godine.
Mnoge žrtve silovanja i zlostavljanja su verovale u pravdu, nadale su se i očekivale kako će oni koji su činili te užasne zločine biti kažnjeni međutim u pravosuđu kakvo je ono u Sarajevu, čini se da za srpske žrtve nema pravde. Žrtve su na razne načine kažnjene pa tako danas imamo situacije da u Sarajevu, Tuzli, Goraždu, Konjicu, Zenici oni koji su ubijali i silovali danas slobodno i nekažnjeno šetaju. Mnogi zločinci su nagrađeni ratnim ordenjem, brojnim priznanjima, beneficijama, radnim mestima, visokim pozicijama u društvu.
Silovanje i seksualno zlostavljanje srpskih žena u BiH vršeno je kao deo ratne strategije. Bilo je organizovano, sistemski sprovođeno i činilo je deo tadašnje državne politike muslimanskog rukovodstva.Masovna silovanja su tokom rata u Bosni i Hercegovini (1992-1995) bila redovna pojava kod muslimanskih/bošnjačkih vojnika, pripadnika tzv. Armije BiH i korišćena su kao sredstvo etničkog čišćenja i ratnog zločina još od proleća 1992. godine.
Seksualno nasilje odvijalo se u logorima, porodičnim kućama a često i pred očima članova porodica. Bile su to nečije majke, žene, ćerke, sestre koje su bez ikakvog razloga postale mete pomahnitalih zveri koje i danas možda slobodno šetaju, budući da pravosudne institucije u BiH te silovatelje i ubice ne žele da procesuiraju.
Jedno od najvećih stratišta srpskog naroda svakako jeste Tuzla. Na području Tuzlanske regije registrovan je 61 logor i zatočenički objekat za Srbe, od čega 28 u samom gradu Tuzli navodi se u knjizi "Mrtvi vječna opomena živima". Kroz ove kazamate prošlo je na stotine Srba, mnogi su ovde danonoćno prebijani i zlostavljani, mnoge žene su silovane, mnogi civili su upravo ovde pobijeni..upravo zbog ovih svirepih zločina Tuzla već gotovo tri decenije nosi neslavni epitet "Grada logora i ratnih zločina".
Najzloglasniji su bili logori "Husinjska Buna", "Vojno-istražni zatvor" i "Rudarski institut" u samom centru Tuzle. Centar za demokratiju i tranzicionu pravdu podseća da su muškarci, žene i deca danonoćno mučeni i prebijani još od sredine maja 1992. Neki od zatočenika su tražili lekarsku pomoć, ali su ih stražari u tim situacijama kažnjavali brutalnim premlaćivanjem. Vraćali su ih u ćelije u takvom stanju, da ostalim zatočenicima nije padalo na
pamet da traže lekarsku pomoć, bez obzira na zdravstveno stanje u kojem su se nalazili. Prema rečima preživelih logoraša, za brutalna mučenja "nije bio potreban neki poseban razlog, već su stražari kažnjavali zatočenike iz čiste dosade".
Srpkinja S.R, zarobljena je u proleće 1992. i zatočena u muslimanskom logoru "Vojno istražni zatvor" u centru Tuzle. Nju su u više navrata silovali muslimanski stražari, vojnici pa čak i muslimanski civili. S.R. je registrovao Međunarodni komitet Crvenog krsta, a prema medicinskoj dokumentaciji, usled fizičke torture i seksualnog zlostavljanja, devojka je ostala trajni invalid sa 60 odsto invaliditeta. Ispovest ove žene objavljena je i na sajtu Centra za demokratiju i tranzicionu pravdu:
Srpkinja S.R, zarobljena je u proleće 1992. i zatočena u muslimanskom logoru "Vojno istražni zatvor" u centru Tuzle. Nju su u više navrata silovali muslimanski stražari, vojnici pa čak i muslimanski civili. S.R. je registrovao Međunarodni komitet Crvenog krsta, a prema medicinskoj dokumentaciji, usled fizičke torture i seksualnog zlostavljanja, devojka je ostala trajni invalid sa 60 odsto invaliditeta. Ispovest ove žene objavljena je i na sajtu Centra za demokratiju i tranzicionu pravdu:
- U vrijeme kad sam se nalazila u zatvoru sa mnom u zatvoru bile su i druge žene koje su, takođe, zlostavljane. To znam jer smo međusobno to pominjale. Odvodili su nas noću oko 24 sata, navodno na informativni razgovor i zadržavali su nas oko 30 minuta, koliko im je bilo potrebno da se iživljavaju nad nama, najčešće pod prijetnjom da će nas ubiti. Prijetili su da će nas ubiti i ako nekome kažemo da nas tuku i zlostavljaju. Sjećam se da je među silovanim ženama bila i majka sa kćerkom od 15 godina. Jedne večeri prvo su odveli kćerku, a majka je počela da plače. Za njom su i majku odveli. Obje su to veče bile zlostavljane.” - ispričala je ova srpska logorašica.
Zaista, zastrašujuća je bila sudbina devojčice M.M. koja je imala 14, 5 godina kada je umesto škole i igre sa drugaricama, njena realnost postalo danonoćno mučenje i patnja u tuzlanskom logoru. Silovana je sa svojom majkom u više navrata, izvođene su i zlostavljane, ponižavanje na najsramnije načine. Crveni Krst evidentirao je devojčicu i njenu majku i to je sve; da su više uradili, možda bi ih i spasli iz kandži alijinih monstruma. Ovako devojčica je sa užasnim traumama nastavila svoj život dalje nakon izlaska iz tuzlanskog pakla..
Logoraš Z. Krstić ispričao je - Na spratu zatvora gde sam bio utamničen bila je ćelija preko puta moje, malo udesno. Tu je bila utamničena jedna devojka, starija od mene jedno godinu dana, smeđe kose, srednje dužine i otprilike oko 180 cm visika. Nju su muslimanski zlikovci mučili. Tjerali su je da pere pločice po hodnicima i sve vrijeme su je tukli pendrekom ili rukama. Obično naveče su izvodili i još jednu mladu devojku, o kojoj ne znam ništa, i na dva šahovska stola i jednom dugačkom stolu, koji su bili na metar od moje delije, i silovali ih. Tjerali su ih na oralni seks i uz to ih obavezno tukli.
Srpkinja Senka V. zarobljena je 20. aprila 1993. od strane muslimanske vojske na Majevici zajedno sa još desetoro Srba. "U Tuzlu smo stigli negdje oko 17h iz pravca Dubrava pred novi hotel, gde su nas pretovarili u novi kamion. Pred hotelom se okupio silan svet, jer su građanstvu javili kako će im pokazati zarobljene "četnike". Urlali su na nas, udarali nas kamenjem, motkama, čime god su stigli, vređali nas, psovali i pljuvali. Odjednom čujem kako jedan od čuvara viče kako odmah prestane tuča jer sa vrha hotela snimala jedna kamera. Odmah su nas uveli u hotel i usledila su pesničenja, šutiranja, mučenja. Ljudima su izbijali zube..". Zarobljenu Senku V. su muslimanski vojnici, pripadnici 206. brdske brigade Šemse Muminovića zavezanu tukli po trbuhu i stomaku što su snimali i kamerom. Prilikom razaranja srpskog sela Simin Han, zarobljena je i penzionerka Vidosava Pelemiš, stara 63 godine, koju su muslimanski vojnici odveli u tuzlanski logor u tzv. žensko odeljenje gde je danonoćno zlostavljana, mučena i maltretirana zajedno sa ostalim ženama, navodi se u "Crnoj knjizi" Miroslava Toholja.
Srpkinja Senka V. zarobljena je 20. aprila 1993. od strane muslimanske vojske na Majevici zajedno sa još desetoro Srba. "U Tuzlu smo stigli negdje oko 17h iz pravca Dubrava pred novi hotel, gde su nas pretovarili u novi kamion. Pred hotelom se okupio silan svet, jer su građanstvu javili kako će im pokazati zarobljene "četnike". Urlali su na nas, udarali nas kamenjem, motkama, čime god su stigli, vređali nas, psovali i pljuvali. Odjednom čujem kako jedan od čuvara viče kako odmah prestane tuča jer sa vrha hotela snimala jedna kamera. Odmah su nas uveli u hotel i usledila su pesničenja, šutiranja, mučenja. Ljudima su izbijali zube..". Zarobljenu Senku V. su muslimanski vojnici, pripadnici 206. brdske brigade Šemse Muminovića zavezanu tukli po trbuhu i stomaku što su snimali i kamerom. Prilikom razaranja srpskog sela Simin Han, zarobljena je i penzionerka Vidosava Pelemiš, stara 63 godine, koju su muslimanski vojnici odveli u tuzlanski logor u tzv. žensko odeljenje gde je danonoćno zlostavljana, mučena i maltretirana zajedno sa ostalim ženama, navodi se u "Crnoj knjizi" Miroslava Toholja.
Ovde je brutalno mučena pa masakrirana starica Ilinka Novaković, starica od 84 godine. Ona je nasilno odvedena iz svog porodičnog doma u selu Požarnica sredinom juna 1992. i zatočena u logor "Okružni vojni zatvor" u Tuzli. Fikret Ibrahimović je, kao upravnik Okružnog vojnog zatvora Tuzla, Novakovićevu od 26. juna do 25. jula 1992. godine nezakonito držao u zatvoru, a 25. jula naredio da je odvedu u Gornje Čakloviće, do njene kuće koja se nalazila na prvoj borbenoj liniji. Poslednji put viđena je živa toga dana na putu Simin Han - Bare, gde joj se gubi svaki trag. Muslimanski zlikovci su je zverski ubili pa bacili u masovnu grobnicu, odakle su njeni posmrtni ostaci eshumirani tek 2004. Članovi njene porodice svedoče da je starica bila senilna i da je jedva prepoznavala i svoje najrođenije. Starica je tokom boravka u logoru maltretirana, mučena i psiho-fizički zlostavljana. CJB Bijeljina je podneo 2009. godine izveštaj Tužilaštvu BiH, ali je Sud BiH prihvatio predlog Tužilaštva i u oktobru 2012. godine doneo rešenje da se vođenje tog krivičnog postupka prenese na mesno nadležni sud Tuzla.
Božica Rajilić, istinska heroina, čestita i poštena Srpkinja zadužila je svojim delima čitav srpski narod. Žena koja je u muslimankom logoru provela 322 dana i koja je svaki dan neprestano prebijana i zlostavljana, koja je doživela i lično iskusila sve užase rata, od tragedija, tortura i progona, odlučila se u godinama nakon Dejtona da pomogne svome narodu. Božica je pre rata radila kao učiteljica u jednoj školi u okolini Tuzle. Predavala je đacima istoriju i bila je izuzetan pedagog. Svi su je poštovali i cenili ali sa početkom ratnih sukoba njena srpska nacionalnosti postaje njena najveća "mana". "Privedena sam sa nalogom da sam opasna za bezbednost tog mesta, da posedujem radio-vezu i da sam srpski špijun. Stigli smo u Srebrenik, a stanica vojne policije nalazila se u predratnoj Osnovnoj školi "Mehmed Ibrahimović". Efendija je dao izjavu da nisam špijun, i od tada ga više nisam videla. Mene su zadržali i počeli da tuku od 11 pre podne do pet posle podne. Tukli su me gde su stigli, od glave do pete bila sam u krvi, nekoliko puta se onesvešćivala i poželela u jednom momentu da umrem. Ni Oče naš nisam bila u stanju da očitam, da Boga zamolim da me primi u svoje carstvo. I tako 322 dana...". Upravo zahvaljujući ovoj hrabroj ženi 2011. je osnovano Udruženje žena žrtava rata RS, koje je na samom početku imalo 36 a danas broji više od sedam stotina članica. Članice su žene koje su tokom rata preživele razne oblike torture i zlostavljanja a zajednički se bore za bolji položaj ove kategorije stanovništva i procesuiranje njihovih dželata. Božica Živković-Rajilić kaže kako se od više od 711 članica Udruženja koje vodi, tek manji broj žena odvažio priznati šta su preživjele i to kako bi ostvarile prava u skladu sa Zakonom o žrtvama torture koji je Vlada RS usvojila u junu prošle godine, osiguravajući žrtvama minimalne naknade, u skladu sa stepenom oštećenosti organizma, te određene olakšice pri zdravstvenom osiguranju.
- Kantonalno tužilaštvo Tuzla je 24. januara ove godine donijelo naredbu o nesprovođenju istrage. Kancelariji glavnog tužioca u Tuzli uputili smo pritužbu na tu naredbu. Pored pritužbe na postupak, žalili smo se i na činjenicu da glavni tužilac Kantonalnog tužilaštva nije uzeo u obzir da postupajući tužilac i prijavljeni imaju isto prezime i da postoji sumnja da su srodnici - navodi se u izveštaju CJB Bijeljina, koji je u posjedu "Glasa Srpske". Mnoge žene su preživele brojne torture u "Tuzlanskom Aušvicu". Mlada Snežana S. preživela je nezamislive torture, zlostavljanja i poniženja od strane muslimanskih vojnika tokom boravka u zloglasnom tuzlanskom logoru. Milicu Mujanović zarobili su i besomučno tukli muslimanski vojnici bez obzira što je bila udata za muslimana. Nazivali su je četnikušom i bez prestanka zlostavljali i maltretirali, navodi se takođe u Toholjevoj knjizi.
 |
| Odlomak iz "Crne Knjige" Miroslava Toholja o zločinima nad Srbima u Tuzli |
Božica Rajilić, istinska heroina, čestita i poštena Srpkinja zadužila je svojim delima čitav srpski narod. Žena koja je u muslimankom logoru provela 322 dana i koja je svaki dan neprestano prebijana i zlostavljana, koja je doživela i lično iskusila sve užase rata, od tragedija, tortura i progona, odlučila se u godinama nakon Dejtona da pomogne svome narodu. Božica je pre rata radila kao učiteljica u jednoj školi u okolini Tuzle. Predavala je đacima istoriju i bila je izuzetan pedagog. Svi su je poštovali i cenili ali sa početkom ratnih sukoba njena srpska nacionalnosti postaje njena najveća "mana". "Privedena sam sa nalogom da sam opasna za bezbednost tog mesta, da posedujem radio-vezu i da sam srpski špijun. Stigli smo u Srebrenik, a stanica vojne policije nalazila se u predratnoj Osnovnoj školi "Mehmed Ibrahimović". Efendija je dao izjavu da nisam špijun, i od tada ga više nisam videla. Mene su zadržali i počeli da tuku od 11 pre podne do pet posle podne. Tukli su me gde su stigli, od glave do pete bila sam u krvi, nekoliko puta se onesvešćivala i poželela u jednom momentu da umrem. Ni Oče naš nisam bila u stanju da očitam, da Boga zamolim da me primi u svoje carstvo. I tako 322 dana...". Upravo zahvaljujući ovoj hrabroj ženi 2011. je osnovano Udruženje žena žrtava rata RS, koje je na samom početku imalo 36 a danas broji više od sedam stotina članica. Članice su žene koje su tokom rata preživele razne oblike torture i zlostavljanja a zajednički se bore za bolji položaj ove kategorije stanovništva i procesuiranje njihovih dželata. Božica Živković-Rajilić kaže kako se od više od 711 članica Udruženja koje vodi, tek manji broj žena odvažio priznati šta su preživjele i to kako bi ostvarile prava u skladu sa Zakonom o žrtvama torture koji je Vlada RS usvojila u junu prošle godine, osiguravajući žrtvama minimalne naknade, u skladu sa stepenom oštećenosti organizma, te određene olakšice pri zdravstvenom osiguranju.
"Ima žena koje još nose traumu, koje se nisu otvorile. Mnoge žene su započele novi život i ne odlučuju se otvoriti zbog djece, zbog supružnika, ne odlučuju se da uopšte pomenu tu temu, bojeći se da ne izgube ono što su stekle iza rata”, pojašnjava Božović-Rajilić.
Silovanja i mučenja žena, civila i ratnih zarobljenika u muslimanskim logorima kao i stradanje srpskog civilnog stanovništva u samom gradu Tuzli i okolnim srpskim selima potpuno su izostavljeni iz filma "Tuzla - zločin bez kazne i egzodus srpskog naroda".
Silovanja i mučenja žena, civila i ratnih zarobljenika u muslimanskim logorima kao i stradanje srpskog civilnog stanovništva u samom gradu Tuzli i okolnim srpskim selima potpuno su izostavljeni iz filma "Tuzla - zločin bez kazne i egzodus srpskog naroda".
LOGORI I ZATOČENIČKI OBJEKTI ZA SRBE U TUZLI
U knjizi "Mrtvi vječna opomena živima" autora Miroslava Jankovića objavljen je popis od 28 mesta koja su u periodu od 1992. do 1995. služili kao logori ili zatočenički objekti gde su zatvarani i mučeni Srbi.
- OKRUŽNI VOJNO ISTRAŽNI ZATVOR U TUZLI
- LOGOR U OKRUŽNOM ZATVORU, CIVILNI DEO NA II SPRATU
- KASARNA "HUSINJSKA BUNA"
- LOGOR U STAROM RUDNIKU KOD STADIONA "SLOBODA"
- BIVŠE VOJNO STRELIŠTE KOD STADIONA "SLOBODA"
- STADION "TUŠANJ"
- LOGOR NA TUŠNJU U SOLANI
- KASARNA "LIPNICA"
- KASARNA U SLAVINOVIĆIMA
- MAŠINSKO-TEHNIČKA ŠKOLA
- RUDARSKO ŠKOLSKI CENTAR U IRCU
- RUDARSKO-GEOLOŠKI CENTAR U IRCU
- LOGOR U MEDICINSKOJ ŠKOLI
- LOGOR U PODRUMU KOMANDE VOJNE POLICIJE
- ŠKOLA "BRAĆA RIBAR"
- STUDENTSKI DOM
- RADNIČKI UNIVERZITET "MITAR TRIFUNOVIĆ UČA"
- BIVŠI DOM JNA
- ZATVOR ŠERIJE ZAIMOVIĆA
- HANGAR NA AERODROMU DUBRAVA
- CERIK
- KOZLOVAC, SKLONIŠTE U MOTELU
- KOZLOVAC, EKONOMIJA ZATVORA
- LJUBAČE, LOGOR U MLINU
- LOGOR MORANČANI
- LOGOR U POŽARNICI, OSNOVAN NAKON OKUPACIJE
- ZATVOR U DOMU "MOŠA PIJADE"
- LOGOR U OSNOVNOJ ŠKOLI U STUPARIMA
Prema podacima Instituta za istraživanje srpskih stradanja u XX veku, na području Tuzle je tokom rata ubijeno i nestalo 225 lica srpske nacionalnosti, od čega su više od polovine bili civili. Na području šire tuzlanske regije život je izgubilo preko 1200 Srba, oba pola i svih uzrasta. Tokom brutalne kampanje etničkog čišćenja i terora koju je sprovodilo tadašnje muslimansko rukovodstvo na čelu sa Alijom Izetbegovićem, sa područja čitave Tuzlanske regije je proterano 80 000 ljudi, uglavnom Srba mada je tu bilo i Hrvata, muslimana, ljudi iz mešanih brakova kao i veliki broj onih koji su se izjašnjavali kao Jugosloveni. Prema podacima prognanih tuzlanskih Srba u Tuzli danas više uopšte nema Јugoslovena koji su činili petinu stanovništva Tuzle na popisu 1991. godine, a mnoga srpska sela u okolini Tuzle gde su Srbi živeli vekovima unazad su ostala potpuno prazna. Danas na području Tuzle živi tek 1,6 odsto Srba što samo svedoči o "multikulturalnosti" tamošnjih Bošnjaka. Na području Tuzle u ratu od 1992. do 1995. godine je srušeno ili teško oštećeno ukupno 95 objekata Srpske pravoslavne crkve.
U Tuzli su počinjeni strašni zločini sa elementima genocida od masovnih likvidacija, nasilnog progona, formiranja logora gde su vršena nečovečna postupanja, silovanja i ubistva, preko uništavanja verske i kulturne baštine srpskog naroda. Glavni cilj takvih aktivnosti je bilo zatiranje svega što je srpsko. Najmlađa registrovana žrtva je imala šest, a najstarija 92 godine. U poslednjem ratu vojska bosanskih muslimana, tzv. Armija BiH primenjivala je etničko čišćenje kroz masovna silovanja žena i devojaka širom Bosne i Hercegovine. Masovna i sistematska silovanja Srpkinja imala su za cilj nacionalno i versko poniženje žene, a vrlo često i političko poniženje. Silovanje žena predstavljalo je sa jedne strane podcenjivanje žene kao ličnosti a sa druge strane, oružana snaga sa kojom su raspolagali bosanski muslimani tamo gde su bili većina, doprinosila je i njihovoj moći i uverenju, da sa svojim protivnicima i žrtvama mogu raditi šta god požele.
Pozivamo sva udruženja i nevladine organizacije u Republici Srpskoj da pokrenu pitanje memorijalizacije i obeležavanja logora i zatočeničkih mesta u Tuzli gde su silovane srpske žene i devojčice ali i mesta gde su počinjeni zločini nad srpskim civilima u ovom gradu i regiji.
Izvor: Glas Srpske
Projekat „Mapiranje logora/mjesta zatočenja“ u BiH, 1992-1995.
Коментари
Постави коментар