Za vrijeme hrvatske agresije na Šamac (nekada Bosanski Šamac), gradić smješten u srcu Posavine, u periodu od 1992. do 1995. je ubijeno je 220 građana, Srba ali i pripadnika drugih nacionalnosti. U napadima hrvatske vojske na grad i okolna sela masovno su ubijani civili - žene, djeca, stara i nemoćna lica. Hrvatskom artiljerijom i snajperskim mecima koji su svo vrijeme rata ciljano ispaljivani iz zloglasnih vojnih uporišta Odžaka i Orašja, te iz gradova i sela na području današnje R Hrvatske, ubijani su i Srbi, i Muslimani i Hrvati. Možda čak i najbolje, svu surovost ali i sav besmisao rata, oslikava spomen obilježje podignuto u samom centru grada Šamca gdje su uklesana imena Srba, Muslimana i Hrvata - civila, običnih ljudi, ubijenih od hrvatske vojske. Osim toga civili su zatvarani i u logore kojih je osim u Domaljevcu bilo i u susjednim pograničnim hrvatskim mjestima. Tamo su vršena silovanja, ubistva, nečovječna postupanja.
POČETAK RATA - HRVATSKA AGRESIJA NA POSAVINU
Sjeme zla na ovom području posijano je još u septembru 1991. kada je u Brodu od hrvatske vojske ubijen Vojislav Goranović, a već 3. marta 1992. izvršena je agresija od strane regularne hrvatske vojske kada je ubijeno više civila. Nakon par dana usledio je masakr u Sijekovcu gdje je hrvatska vojska ubila 50 civila (44 Srba, četvoro Hrvata i troje Muslimana). Potom je spaljeno selo Kostreš kod Dervente i počinjen masakr nad starijom populacijom.
POČETAK RATA U ŠAMCU
Za mještane Šamca rat je počeo 14. februara 1992. kada je u lokalnom kafiću od strane dvojice muslimana kašikarom teško ranjena Gordana Pavlović, mlada žena srpske nacionalnosti. Ona je zadobila teške povrede i ljekari su se borili za njen život. Međutim, treba naglasiti da su Srbi i Muslimani svo vrijeme rata živjeli zajedno u Šamcu, borili se rame uz rame protiv hrvatskog okupatora a zajedno su i stradali od istih. Nešto prije ovog tragičnog događaja miniran je Savski most.
Okršaji između pripadnika JNA, branilaca Šamca sa jedne strane, i hrvatskih paravojnih formacija koje su napale grad, sa druge strane, započeli su 17. aprila 1992. i doveli su do razaranja Šamca i uličnih borbi. Značajno su oštećeni brojni stambeni objekti a život je izgubilo više civila, mirnih žitelja ovog posavskog gradića. Najžešće borbe su vođene u naselju Donja Mahala. Par dana pred izbijanje sukoba prijavljen je nestanak civila Đorđa Petrovića, Srbina starog 49 godina, iz sela Raduše, a porodica je izrazila strah da je možda zarobljen, zatočen.
Prva žrtva napada na grad Šamac i slobodno možemo reći prva žrtva nabujalog hrvatskog ekstremizma tog 17. aprila 1992. bio je Ilija Lukić, star 51 godinu, Srbin, častan, pošten čovjek, koji je brutalno ubijen metkom hrvatskih vojnika tokom napada na Šamac i njegovo stanovništvo. U pograničnom selu Donja Dubica ubijen je i Rajko Đurić, star 40 godina, politički predstavnik Srba u ovoj zajednici, koji se istakao kao dobrotvor i humanista. Ubili su ga pripadnici hrvatskih formacija u zaseoku Struke. Rajko se zalagao za mir, pregovarao je o prestanku sukoba; njegovo ubistvo šokiralo je sve i dovelo je do opšte panike i straha, te masovnog iseljavanja srpskog stanovništva.
Tokom trajanja borbi u Šamcu registrovana su ubistva još dva lica. Jedan je bio civil, star 55 godina i ubijen je u ulici u centru grada. Prema podacima objavljenim u knjizi "Mrtvi vječna opomena živima", autora Miroslava Jankovića, navodi se da je ubijen od gelera granate koju su ispalili pripadnici HVO. Za drugo lice, čiji je status nepoznat, isti autor navodi da je takođe ubijen od pripadnika HVO, od eksplozije granate koja je pala u njegovoj neposrednoj blizini, dok ga hrvatski izvori svrstavaju među vlastite žrtve ali samo šturo navodeći da je "stradao u svom dvorištu". U svakom pogledu, riječ je o mirnim žiteljima Šamca, ljudima koji se nisu nikome zamjerili i koji su važili za kulturne, poštene, ugledne ljude.
Napadači na Šamac bili su uglavnom napadači iz hrvatskog sela Domaljevac ali i brojni dobrovoljci iz susjedne Hrvatske koji su sa teškim naoružanjem prešli Savu i došli u tuđi grad da čine zločine. U Domaljevcu je tada formiran logor za Srbe a svaka kuća imala je naoružanje i služila je kao bunker tj. vojna baza.
U napadu hrvatskih formacija tokom borbi je ubijeno deset građana, a 65-oro je ranjeno. Među ranjenima je bilo i djece, te Muslimana i Hrvata jer hrvatski paravojnici nisu gledali a nije ih ni zanimalo u koga pucaju. Tokom tog prvog dana rata hrvatski vojnici su razorili Osnovnu školu "Mitar Trifunović - Učo" i obližnju stambenu zgradu. Napadači su doveli do prekida snabdevanja električnom energijom u čitavom gradu ugrozivši živote svih pacijenata u bolnici koja se našla u preteškom stanju - bez lijekova i medicinske opreme.
Nastavljeni su strahoviti napadi na srpska sela u opštini Šamac. Tako je tokom tih aprilskih dana tokom napada na selo Kruškovo Polje svirepo ubijena penzionerka Boja Lukić, stara 68 godina, dok je četvoro lica ranjeno. Boja je ubijena dok je u dvorištu svoje porodične kuće obavljala uobičajene poljoprivredne poslove. Zločinci su bile prve komšije Hrvati iz susednog Novog Sela. U isto vreme tog aprila 1992. prijavljen je i nestanak njene komšinice, Srpkinje Simke Ilinčić, stare 59 godina, iz Kruškovog Polja, koja je bila na lečenju. Porodica je izrazila strah da je zatočena, odvedena. U novom napadu na srpska sela, hrvatski vojnici u aprilu 1992. ubijaju i Miloša Tadića, starog 55 godina a dvoje lica biva ranjeno. Mještanka Šamca, Jovanka Bosić sa suzama je ispričala te 1992. : "Bilo je nehumano, Hrvati su napali Bosanski Šamac, tukli artiljerijom po gradu, upadali i u kuće tražili gdje ima Srba, ubili su par ljudi, čak i jednog Hrvata, više ih je ranjeno. Pobjeglismo u podrum, cijeli dan i noć se pucalo, nismo smjeli izaći, to je tuklo udaralo, Hrvati su nas htjeli porobiti, jedva smo preživjeli, djeci sam stavljala ruke preko usta da ne vrište, mogu da nasčuju, pa da upadnu i pobiju nas sve. Bilo je strašno, ne ponovilo se. Grad su ostavili bez struje i vode, bolnicu bez lijekova, na šta će izići sve ne znam".
PRAVOSLAVNA SVETINJA U ŠAMCU - PRVI DEVASTIRAN VERSKI OBJEKAT U BIH
Pravoslavna Kapela u Šamcu, tačnije filijalni hram podignut na gradskom groblju, gotovo u potpunosti je razoren 27. januara 1992. godine od strane naoružanih hrvatskih napadača koji su minirali ovu svetinju. I Srbi, i Muslimani i Hrvati saglasni su sa činjenicom da je ovo prvi verski objekat koji je razoren, porušen u ratu koji je zahvatio Bosnu i Hercegovinu. Krov je načisto bio razrušen, ikone oskrnavljene, verske dragocenosti uništene, a zidovi načisto devastirani. Tokom napada vandala značajna oštećenja je pretrpelo i pravoslavno groblje, spomen ploče i krstovi bili su polomljeni i u značajnoj meri polupani. Na tlu minirane svetinje 1993. je započela gradnja Kapele Svetog velikomučenika kneza Lazara i Svetih srpskih novomučenika.
Tokom agresije na Šamac porušeno je i oštećeno je 11 pravoslavnih vjerskih objekata (Hramova, crkvi, kapela i parohijskih domova) a od hrvatske artiljerije oštećeno je i pet katoličkih i muslimanskih vjerskih objekata.
OBILJEŽEN DAN OPŠTINE - ODATA POŠTA BORCIMA I CIVILIMA
Povodom Dana opštine Šamac, podsjećajući se i odbrane grada, položeni su vijenci na Spomenik borcima i civilima i odata je počast svim nevinim žrtvama nastradalim tokom hrvatske agresije na ovu opštinu. Povodom obilježavanja Dana opštine Šamac, 15. aprila, održana je svječana sednica Skupštine opštine, na kojoj su predstavljeni postignuti rezultati i izražena zahvalnost svima koji su svojim radom i zalaganjem doprineli razvoju lokalne zajednice. Tom prilikom uručena su priznanja zaslužnim pojedincima i organizacijama, kao znak društvenog priznanja za njihov značajan doprinos opštem napretku. Ministar rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske Radan Ostojić rekao je da će resorno ministarstvo nastojati da pomogne u sanaciji Spomen-sobe u Šamcu koja je oštećena tokom poplava. Ostojić je nakon sastanka sa predsjednikom šamačke Boračke organizacije Radovanom Zoranovićem rekao da su razgovarali o borcima koji do sada nisu riješili svoj status, te monografiji čija je izrada u toku.
U obraćanju načelnika Opštine Šamac Đorđa Milićevića poseban akcenat stavljen je na rezultate ostvarene u prethodnom periodu, uz osvrt na ključne realizovane projekte koji su u značajnoj mjeri unapredili kvalitet života građana. Istovremeno, predstavljeni su i pravci daljeg razvoja, kao i prioriteti koji će oblikovati buduće djelovanje lokalne uprave.
SRBI I MUSLIMANI ZAJEDNO DIJELILI ISTU SUDBINU
Za razliku od Sarajeva, i Goražda, Konjica, Srebrenice, te drugih mjesta gdje su muslimani zatvarali Srbe u logore, ovdje se narod držao zajedno i branili su svoje ognjište. Zato su Šamac i zvali "Jugoslavija u malom". Muniba, nije krila zadovoljstvo suživotom opisujući život u Šamcu kao idiličan.
- Šta da vam kažem, da nam nije komšija Srba, teško bi mi izdržali. Napali su Hrvati, napali su naš Bosanski Šamac, naš grad. Ali nismo se dali, nisu nas ni Alija ni Tuđman prevarili ni zavadili. Ostali smo sa komšijama Srbima do kraja rata, dijelili zadnju koru hljeba, u podrumima se krili, čuvali oni nas, čuvali mi njih. Dlaka nam nije falila. Granate su padale svaki dan, Hrvati su ubili najmanje dve stotine ljudi, od toga sigurno 50 muslimana, i to nikom ništa, jedno dijete od deset godina poginu, pa jednu staru nenu muslimanku, pa još jedan dječak tu u ulici, to je tuklo stalno. I u srpskim selima su krvavi pir napravili, trudnicu i njenu bebu sa flašicom mlijeka su Hrvati ubili, tu u jednom selu pored. Vidite na spomeniku i muslimanska imena, i hrvatska, srpska sve je to izginulo, bilo smo opkoljeni, gađali su iz Hrvatske ali i iz Odžaka a tamo su imali logore gdje su silovali žene i djevojke, Srpkinje i muslimanke. Ubijali su i u Bosanskom Brodu, Derventi, svuda srpski i muslimanski živalj i niko neće to da kaže. Sarajevo šuti. Govore oni o Mostaru, Ahmićima ali ni da pisnu o ovim zlodjelima a ovdje nije bilo rata ni sukoba vojske kao dolje. Zašto to, ne znam."
NIKO NIJE KAŽNJEN ZA SVIREPA UBISTVA CIVILA
U Šamcu je ubijeno 220 Srba i pripadnika drugih nacija, od čega 105 civila i žrtava ratnog zločina. Najstarija žrtva bio je 90-godišnji Svetozar Savić preminuo od posledica mučenja u hrvatskom logoru, a najmlađa dvogodišnja Dejana Đaković. Naime, Mitru Đakoviću iz sela Batkuša, hrvatski vojnici su ubili dvogodišnju ćerku Dejanu i trudnu suprugu Dragicu. Dakle, ubili su i dijete u majčinom stomaku koje nije stiglo ugledati svjetlost dana. Kako je Mitrovo srce izdržalo svu tu tugu, to samo on zna. Teror je trajao do samog kraja 1995. godine, a do 1998. od posljedica ranjavanja i neeksplodiranih hrvatskih granata stradalo je još deset osoba.
Коментари
Постави коментар